Co myślisz na temat sztuki stawiania granic? Jak sądzisz, czy komunikacja asertywna mogłaby być przydatna w Twoim życiu?
Czasem sądzimy, że to przydatna umiejętność, ale nie dla nas. Nie chcemy postępować w egoistyczny sposób. Uważamy, że empatia i dostosowywanie się są bardziej w zgodzie z naszymi wartościami.
Czy słusznie?
Absolutnie nie.
Niepotrzebnie mylimy asertywność z agresją i samolubnością. Stawianie granic to tak naprawdę najbardziej optymalna droga do budowania wzajemnego zaufania, dbania o zdrowe relacje i korzystania z siły kompromisu.
W dalszej części tekstu dowiesz się jak nie być uległym i zdanym na decyzje i działania innych. Dowiesz się też, jak nie wytaczać najcięższych armat i jak nie niszczyć wszystkiego na swojej drodze w dbaniu o swoje granice.
Obalamy mity – czym nie jest stawianie granic?
Oto czym asertywność nie jest:
- Nie jest arogancją,
- Nie jest wyłącznie sztuką odmawiania,
- Nie jest postawą przynoszącą szkody czy cierpienie innym.
Oto kilka przekonań na temat mówienia „nie”, które najlepiej jak najszybciej wyrzucić z głowy:
- Dbanie o swoje granice jest przejawem złego wychowania i agresji,
- mówienie „nie” jest samolubne i pozbawione empatii,
- odmawianie może zranić drugą osobę, spowodować u niej poczucie odrzucenia lub utratę sympatii,
- potrzeby innych są ważniejsze niż moje i zawsze powinnam starać się ich zadowolić.
Prawda jest taka, że wszystko zależy nie tylko od tego, co mówimy, ale w jaki sposób to robimy.
Szczególnie niebezpieczne jest przekonania na temat ignorowania własnych potrzeb. Poświęcanie się ponad siły, prowadzi do wyczerpania zasobów fizycznych i emocjonalnych. Jest bardzo niebezpieczne dla naszego zdrowia, zarówno fizycznego jak i psychicznego.
Czym w takim razie jest komunikacja asertywna?
Ustalanie granic to:
- szacunek do siebie i innych – postawa, którą komunikujesz, że Twoje uczucia, opinie, przekonania i myśli są tak samo ważne jak każdej innej osoby,
- umiejętność przyjmowania i wyrażania krytyki, pochwał, opinii w uczciwy i uprzejmy sposób,
- umiejętność zadbania o siebie w kontaktach z innymi ludźmi – czyli mówienie i reagowanie z życzliwością, w zgodzie z prawdą i naszymi aktualnymi zasobami:
– „TAK”,
– „NIE”,
– „CHCĘ”,
– „NIE CHCĘ”,
– „WIDZĘ TO PODOBNIE”,
– „WIDZĘ TO INACZEJ”,
– „PODOBA MI SIĘ TO”,
– „NIE PODOBA MI SIĘ TO”
- umiejętność proszenia o pomoc,
- nie uleganie manipulacji innych osób.
Umiejętność dbania o nasze i czyjeś granice wychodzi z głębokiego przekonania: „ja jestem wartościowa i Ty jesteś wartościowy”. Oznacza też wzajemne, uczciwe i pełne wyrozumiałości uznanie wad, zalet, możliwości i ograniczeń.
Asertywność to dbanie o szacunek i wagę naszych potrzeb, uczuć, godności i praw osobistych, ale pokazuje też to samo wobec innych.
Umiejętność stawiania granic sobie i innym to stanowczość i łagodność w jednym. To słowa wypowiadane z szacunkiem, ale z wyprostowanymi plecami. Asertywność jest aktywna i szukająca kompromisu. Oznacza reagowanie bez przemocy, z szacunkiem dla naszych praw i interesów.
Dlaczego tak trudno mówić „nie” bez poczucia winy?
Większość z nas ma problem z właściwym wyrażaniem siebie: boimy się mówić „nie”, a innym razem robimy to zbyt obcesowo. Dlaczego czasem tak trudno to zbalansować?
Najczęściej mamy trudność z przyjęciem postawy asertywnej, ponieważ:
- boimy się odmowy lub utraty relacji,
- nie czujemy tak do końca, na co możemy się zgodzić, a na co nie – nie czujemy swoich granic, mamy trudność w mierzeniu swoich sił na zamiary,
- trudno nam zapanować nad emocjami,
- mamy błędne przekonania dotyczące dbania o swoje granice i potrzeby.
Nie warto się bać, bo ta prawdziwa, życzliwa umiejętność poruszania się o obszarze swoich granic paradoksalnie czyni relacje jeszcze bardziej trwałymi i autentycznymi. Jeśli my wyrażamy siebie uprzejmie i szczerze, innym jest łatwiej rozmawiać z nami w taki sam sposób.
Co ciekawe, małe dzieci w naturalny sposób wyrażają swoje potrzeby i granice. Dopiero z czasem, gdy czujemy, że szczere i odważne wyrażanie siebie nie spotyka się z akceptacją opiekunów, uczymy się postępować inaczej.
Pamiętajmy jednak, że w dorosłym życiu lekceważenie własnych emocji i potrzeb oraz zbytnia uległość prowadzą do niszczącego wewnętrznego konfliktu.
Jaki jest Twój poziom asertywności?
Na podstawie poniższych punktów możesz sprawdzić swój poziom asertywności. Możesz też poobserwować, jakie zachowania są charakterystyczne dla osób z Twojego otoczenia.
Postawa pasywna:
- często zgadzasz się robić rzeczy, na które nie masz ochoty,
- pozwalasz innym przypisywać sobie zasługi za swoje osiągnięcia,
- trudno Ci prosić innych o pomoc,
- rozkładasz wszystkie swoje decyzje na czynniki pierwsze zastanawiając się nad reakcją otoczenia,
- wstydzisz się swoich błędów,
- trudno rozmawia ci się z osobami bardziej doświadczonymi i na wyższym szczeblu hierarchii w pracy.
Utożsamiasz się z tymi stwierdzeniami? Jeśli tak, reprezentujesz postawę pasywną. Takie zachowania mogą wynikać z braku wiary we własne siły. Niestety takie reakcje pogłębiają żal wobec siebie i innych. Potęgują poczucie bezsilności i bezradności.
Zdrowe stawianie granic:
- nie poddajesz się manipulacji innych osób,
- potrafisz obronić swoje prawa,
- potrafisz mówić „nie”, gdy coś jest niezgodne z Tobą lub obecnie nie masz na to zasobów (czasu, energii, chęci itd.),
- szanujesz zdanie innych,
- potrafisz przyjmować krytykę i spokojnie, z szacunkiem wyrażasz swoje opinie,
- stawiasz swoje potrzeby i odnowę swoich zasobów w centrum, mając jednocześnie stanowczą i życzliwą postawę wobec innych,
Postawa agresywna:
- reagujesz na trudności w sposób wybuchowy,
- masz skłonność do wysługiwania się innymi, bardziej uległymi ludźmi,
- nie liczysz się ze zdaniem innych, wymuszasz na nich swoje zdanie,
- nie osiągasz kompromisów.
To mit, że osoby agresywne osiągają więcej. Manipulacja i wywieranie presji prowadzą do utraty zaufania. Można się nabrać na nie tylko raz.
Tak naprawdę tylko dzięki zdrowemu stawianiu granic, pewności siebie i życzliwości budujesz zaufanie innych i działasz w optimum swojego potencjału.
W jaki sposób mówić „nie” bez wyrzutów sumienia?
Oto kilka niezawodnych sposobów na wyrażanie siebie w sposób dobry dla Ciebie i innych:
- mów powoli, krótko, szczerze i uprzejmie,
- pozostań w życzliwej wymianie zdań – pytaj o intencje, wyrażaj zrozumienie,
- stój mocno przy sobie – nie pozwól sobą manipulować, nie ulegaj jeśli to nie jest w zgodzie z Tobą,
- jeśli jest Ci trudno powiedzieć „nie”, możesz o tym powiedzieć drugiej osobie – taka otwartość na pewno zostanie doceniona,
- jeśli potrzebujesz, daj sobie chwilę czasu – możesz zawsze powiedzieć, że potrzebujesz chwili namysłu a potem wrócić do rozmowy,
- pamiętaj o empatii, ale zawsze bądź bardziej w sobie, niż w uczuciach innej osoby. Wyrażaj swoje potrzeby. A innymi daj przestrzeń do mówienia za siebie.
- pamiętaj, ze w zależności od sytuacji możesz wyrażać „nie” na różne sposoby – bezpośrednio, proponując inny termin, inne rozwiązanie, stosując technikę zdartej płyty.
- Weź odpowiedzialność za swoje „nie”. Nie obwiniaj i nie rób wymówek. Zamiast mówić „Nie mogę” powiedz: „Nie chce tego zrobić”. Pamiętaj, że w dłuższej perspektywie lepiej być szczerym niż pielęgnować żal i frustrację.
- Nie przepraszaj i nie podawaj obszernego wyjaśnienia Twojej odmowy. Masz prawo mówić „nie”, jeśli nie masz na coś ochoty
Kilka wyrażeń, które warto zapamiętać, gdy chcemy rozwijać swoje stawianie granic
Koniecznie zanotuj kilka wyrażeń, które pomogą Ci zachować postawę asertywną:
- Tak widzę tę sytuację. Jakie to jest dla Ciebie?
- Ja tak to czuję, a Ty?
- Takie jest moje zdanie. Proponuję…
- Zastanówmy się nad tym wspólnie
- Może uda nam się znaleźć rozwiązanie zadowalające nas oboje?
Asertywność – postawa, która pozwala rozkwitać naszemu życiu osobistemu i zawodowemu
Pamiętajmy, że nie uciekniemy od podejmowania decyzji. Cały czas mówimy „tak” pewnym rzeczom, jednocześnie mówiąc „nie” innym. To zupełnie naturalne i zdrowe, że cały czas kontaktujemy decyzję ze sobą, ze swoimi wartościami i zasobami. Dopóki Twoje intencje nie są agresywne, masz prawo do wyrażania innym swoich próśb, obaw, potrzeb i myśli. Nawet jeśli nie każdemu się to podoba.
Zachęcam Cię bardzo mocno do rozwijania tej bezcennej umiejętności. Jeśli potrzebujesz w tym wsparcia, przeanalizowania konkretnych sytuacji pod względem asertywności, treningu stawiania granic, zbudowania jeszcze lepszego kontaktu z sobą, bardzo serdecznie zapraszam Cię na life coaching u mnie.
Co czwartek prowadzę też bezpłatne, 30-minutowe konsultacje, podczas których możemy poruszyć wiele nurtujących Cię tematów. Wystarczy, że wybierzesz dostępny dzień i godzinę tutaj: https://iwonazbikowska.pl/bezplatna-konsultacja/
Do usłyszenia.
Byłem naprawdę szczęśliwy, że trafiłem na tę stronę . Wielu osobom wydaje się, że posiadają rzetelną wiedzę na opisywany temat, ale tak nie jest. Stąd też moje miłe zaskoczenie. Świetny artykuł. Zdecydowanie będę polecał to miejsce i regularnie wpadał, żeby poczytać nowe posty.
Dziękuję za przemiły komentarz. Będzie mi bardzo miło gościć Pana na moim blogu. 😊
Serdeczne pozdrowienia, Iwona Żbikowska